Göz Tansiyonu (Glokom) Nedir?
Glokom yani göz tansiyonu, gözün arkasındaki gözü beyne bağlayan optik sinirin zarar gördüğü göz hastalığıdır. Gözün içinde sıvı birikmesi ile göz içindeki basıncın artması optik sinirin zarar görmesine ve göz tansiyonu hastalığının oluşmasına neden olur. Göz tansiyonu hastalığı bulunanların yarısı bu hastalıklarının farkında değildir ancak görme yeteneğinde azalmaya neden olabilen ve tedavi edilmediğinde körlüğe kadar gidebilen bir hastalıktır.
Açık ve kapalı açılı olmak üzere iki türü bulunan göz tansiyonuna neden olan temel faktör göz içindeki sıvı ve basıncın artmasıdır. Bunun sonucunda gözün arkasısnda yer alan optik sinir zarar görür.
Optik sinirin zarar görmesiyle birlikte kişi bazı belirtilerle karşılaşır. Bu belirtilerin başında şiddetli baş ve göz ağrısı, görüş açısında bulanıklık, ışık çevresinde renkli halkalar görülmesiyle birlikte mide bulantısı ve kusmadır.
Göz Tansiyonu (Glokom) Türleri Nelerdir?
İki ana glokom yani göz tansiyonu bulunur. Bunlar açık açılı glokom ve kapalı (dar) açılı glokom'dur.
Açık açılı glokom
Kapalı (dar) açılı glokom
Bu iki ana tür dışında, normal tansiyonlu glokom, konjenital ve ikincil glokom olarak görülen, yaygın olmayan glokom türleri de bulunmaktadır.
Göz Tansiyonu (Glokom) Belirtileri Nelerdir?
Yenidoğan bir bebekte bile görülebilmekle birlikte temel olarak 40 yaş ve üzeri grupta ortaya çıkan göz tansiyonu genellikle şiddelti baş ağrısı, göz ağrısı, görüş açısında bulanıklık, göz kızarıklığı ve ışık çevresinde renkli halkalar görülmesi gibi belirtilerle kendini gösterir.
Diğer adı glokom olan göz tansiyonu belirtileri şunlardır:
- Şiddetli baş ağrısı
- Şiddetli göz ağrısı
- Mide bulantısı ya da kusma
- Görüşte bulanıklık
- Işık çevresinde renkli halkalar görülmesi
- Göz kızarıklığı
- Göz bebeklerinin irileşmesi
Özellikle açık açılı glokomu olan kişiler herhangi bir semptom ile karşılaşmayabilir. Dolayısı ile bunu erken evrede tespit edebilmem yolu rutin olarak göz muayenesi olmaktır. Asimetrik şekilde gelişen hastalık öncelikle tek bir gözün görme alanını etkiler. Diğer göz görevini yapmaya devam edeceği için hastanın glokomu erken aşamada yakalaması oldukça güçtür.
Çocuk yaş grubunda da görülen glokomun çok tipik bulguları olur. Bunlar; göz yaşarması, göz acısı, kızarıklık ve gözün biraz büyümesidir. Erken dönemde görülen bulgular çok belirgin olduğu için göz tansiyonunu çocuklarda erken saptamak daha kolaydır. Muayenede göz büyümesi dikkat çekebilir. Glokomda görme alanında daralma olur. Gözde basınç hissi ve gözde sertlik hissi olabilir. Hastalar bir anda yanlarındaki nesneleri göremediklerini fark edebilirler. Bazı hastalar da görüşlerinin daha sisli olduğunu ifade edebilir. Çok nadir olarak da gözde ağrı, şiddetli baş ağrısı, ışıkların çevresinde renkli hareler, gözde halkalar görme gibi semptomlar da glokom belirtisi olabilir.
Göz Tansiyonu (Glokom) Neden Olur?
Tıbbi adı glokom olan göz tansiyonunun en temel nedeni göz içi basıncın ve sıvının artmasıdır. Gözler, kendisini destekleyen sıvı bir salgı üretir ve bu sıvı gözbebeklerinden gözün önüne doğru akar. Sağlıklı bir gözde sıvı, iris ve kornea arasında bulunan kanallardan çıkar. Göz tansiyonunda bu kanallarda ki direnç artar, hareket edemeyen sıvı gözde birikir ve göze baskı uygular. Bu baskının yarattığı basınçta optik sinire zarar vediğinde göz tansiyonu oluşur.
Normal popülasyona göre ailesinde göz tansiyonu öyküsü bulunanlarınn 10 kat daha fazla riske sahip olduğu göz tansiyonu nedenleri ve risk fakörleri şöyle sıralanabilir:
- Genetik öykünün bulunması
- Kapalı açılı glokom riski için yakını görememe (hipermetrop)
- Yüksek ya da düşük kan basıncı (hipertansiyon ve hipotansiyon)
- Açık açılı glokom riski için uzağı görememe (miyop)
- Korneaların normalden daha ince olması
- Göz yaralanması veya ameliyatı geçirmiş olmak
- 40 yaş üzeri olmak
- Uzun süredir stereoid ilaçlar kullanıyor olmak
- Diyabet, migren gibi vücudu etkileyebilen hastalıklara sahip olmak
Gözde kornea arka yüzü ile lens ön yüzü arasındaki boşluğu dolduran hümör aköz sıvısı bulunmaktadır. Bu sıvı sürekli salgılanır. Hümör aközün çeşitli nedenlere bağlı olarak gözü terkedememesi basınç artışı ve glokoma sebep olur.
Göz Tansiyonu Kaç Olmalı?
Sağlıklı bir birey için ideal göz tansiyonu değeri 12-18 mmHg aralığında olmalıdır. Maksimum değerin üstünde çıkan sonuçlar kişide göz tansiyonu varlığını gösterir ancak bu değerler gün boyu değişkenlik gösterebileceği için düzenli takip edilip kesin teşhis koyulmalıdır.
Glokom Nasıl Teşhis Edilir?
Rutin bir göz muayenesinde göz tansiyonu ile görme keskinliğine bakılmaktadır. Glokomun teşhisi için ayrıca göz arkasındaki göz sinirlerinin yapısı da incelenir. Göz sinirlerinin ortasından çıkan damarların oluşturduğu bir alan vardır. Bu alana “çukurluk” denilebilir. Bu bölgenin diske oranına bakıldığında bir genişleme varsa glokomdan şüphe edilebilir. Göz tansiyonu ölçümünde korneanın kalınlığına bakılmalıdır. Bu kalınlık, göz tansiyonunun yüksek çıkmasına neden olabilir. Görme alanı testi de glokom teşhisinde kullanılmaktadır.
Glokom Tedavisi Nasıl Yapılır?
Glokomda, göz tansiyonun değerinin çok üst sınırlarda olmadığı durumlarda öncelikle ilaç tedavisine başvurulmaktadır. Burada topikal yani göze damlatılan ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçlarla göz tansiyonu normal sınırlara çekilmeye çalışılır. İlaç tedavisi sırasında hasta belli aralıklarla takip edilmektedir. İlaç tedavisiyle göz tansiyonu normal sınırlara çekilirse hasta ömür boyu ilaç kullanmaya devam eder.
Göz tansiyonun ilaç tedavisine rağmen düşmediği durumlarda ise cerrahi yöntemlere başvurulabilmektedir. Buradaki seçenekler lazerle glokom tedavisi ya da trabekülektomi denilen göz ameliyatıdır. Glokomun ilaçlı ya da cerrahi tüm tedavilerinde amacın, gözün mevcut durumunu korumak olduğu unutulmamalıdır. Hastalığın neden olduğu görme kayıplarının geri dönüşü olmadığı aklıda tutularak rutin göz muayeneleri ihmal edilmemelidir.